Giả mạo chữ ký là hành vi vi phạm pháp luật khá phổ biến trong các giao dịch dân sự, tài chính và hành chính. Theo quy định, hành vi này có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Bài viết dưới đây chữ ký số ECA sẽ làm rõ hành vi giả mạo chữ ký là gì, mức xử phạt cụ thể và cách phòng tránh hiệu quả.

1. Hành vi giả mạo chữ ký của người khác là gì?

Giả mạo chữ ký là hành vi tạo ra hoặc sử dụng chữ ký của người khác mà không được sự đồng ý hoặc ủy quyền hợp pháp của người đó, nhằm mục đích lừa dối hoặc tạo ra các hệ quả pháp lý.

1.1. Dấu hiệu nhận biết hành vi giả mạo chữ ký 

Một hành vi được xem là giả mạo chữ ký khi có các yếu tố sau:

• Chủ thể thực hiện không có quyền hợp pháp

Người thực hiện hành vi không phải là chủ sở hữu chữ ký, đồng thời không được ủy quyền hoặc cho phép ký thay.

• Có hành vi tạo hoặc sử dụng chữ ký giả:
• Mô phỏng hoặc luyện tập để ký giống chữ ký của người khác.
• Sao chép chữ ký bằng phương pháp đồ nét.
• In hoặc photocopy chữ ký lên tài liệu.
• Ký thay trên các hợp đồng, hồ sơ hoặc giấy tờ quan trọng.
• Mục đích của việc tạo chữ ký giả mạo: Hợp thức hóa hồ sơ hoặc chứng từ; Thực hiện giao dịch trái phép; Chiếm đoạt tài sản; Trốn tránh trách nhiệm pháp lý.

1.2. Các trường hợp giả mạo chữ ký thường gặp

Trên thực tế, hành vi giả mạo chữ ký có thể xảy ra trong nhiều lĩnh vực khác nhau như:

• Hợp đồng dân sự và thương mại.
• Hồ sơ kế toán, tài chính doanh nghiệp.
• Thủ tục công chứng, chứng thực.
• Hồ sơ sở hữu trí tuệ.
• Tài liệu hành chính và giấy tờ pháp lý.

Do có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng về tài sản và pháp lý, mọi hành vi giả mạo chữ ký đều bị pháp luật nghiêm cấm.

2. Tội giả mạo chữ ký bị xử phạt như thế nào?

Tùy theo mức độ vi phạm và hậu quả gây ra, hành vi giả mạo chữ ký có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

2.1. Xử phạt hành chính 

Trong một số trường hợp chưa gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính theo các nghị định liên quan.

Một số mức phạt phổ biến gồm:

• Giả mạo chữ ký trong hoạt động công chứng, chứng thực: Theo quy định tại Nghị định 82/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung), hành vi giả mạo chữ ký trong lĩnh vực công chứng có thể bị: Phạt tiền từ 20 triệu đến 30 triệu đồng đối với hành vi giả mạo chữ ký của người yêu cầu công chứng hoặc công chứng viên.

• Giả mạo chữ ký trong thủ tục đăng ký hoặc thi hành án: Người giả mạo chữ ký trong các giấy tờ liên quan đến đăng ký hoặc kê biên tài sản có thể bị: Phạt tiền từ 3 triệu đến 5 triệu đồng.
• Giả mạo chữ ký trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ: Trường hợp giả mạo chữ ký của tác giả trên tác phẩm có thể bị: Phạt tiền từ 10 triệu đến 15 triệu đồng, đồng thời buộc tiêu hủy tang vật vi phạm. 

2.2. Truy cứu trách nhiệm hình sự

Nếu hành vi giả mạo chữ ký gây hậu quả nghiêm trọng hoặc nhằm mục đích phạm tội, cá nhân thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự.

Một số tội danh liên quan gồm:

• Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản: Mức hình phạt có thể gồm: Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm; Phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm; Trong các trường hợp nghiêm trọng như chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn, mức phạt tù có thể lên đến 20 năm hoặc tù chung thân.
• Tội vu khống: Nếu hành vi giả mạo chữ ký nhằm bôi nhọ, xúc phạm danh dự hoặc gây thiệt hại cho người khác, người vi phạm có thể bị xử lý về tội vu khống. Mức xử phạt có thể bao gồm: Phạt tiền; Cải tạo không giam giữ; Phạt tù đến 07 năm tùy mức độ.
• Tội giả mạo trong công tác: Trong trường hợp người có chức vụ, quyền hạn giả mạo chữ ký để thực hiện hành vi trái pháp luật, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội giả mạo trong công tác. Mức hình phạt có thể từ 01 năm đến 20 năm tù tùy theo hậu quả gây ra.

3. Giải pháp phòng tránh giả mạo chữ ký trong giao dịch hiện nay

Trong bối cảnh các giao dịch điện tử ngày càng phổ biến, việc sử dụng chữ ký số đang trở thành giải pháp hiệu quả để hạn chế rủi ro giả mạo chữ ký.

3.1. Vì sao chữ ký số giúp chống giả mạo chữ ký?

Chữ ký số sử dụng công nghệ mã hóa và chứng thư số để xác thực danh tính người ký. Mỗi chữ ký số đều có các đặc điểm:

• Gắn duy nhất với một cá nhân hoặc tổ chức
• Có thể xác thực nguồn gốc người ký
• Nội dung văn bản sau khi ký không thể bị chỉnh sửa
• Mọi thao tác ký đều được ghi nhận và kiểm tra tự động

Nhờ vậy, chữ ký số giúp giảm đáng kể nguy cơ giả mạo chữ ký so với chữ ký tay truyền thống.

3.2. Lợi ích của chữ ký số trong giao dịch điện tử

Hiện nay, chữ ký số được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như: Ký hợp đồng điện tử; Kê khai và nộp thuế trực tuyến; Giao dịch bảo hiểm xã hội; Phát hành hóa đơn điện tử; Ký văn bản hành chính điện tử. 

Tội giả mạo chữ ký là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có thể gây ra nhiều rủi ro trong các giao dịch dân sự, kinh tế và hành chính. Tùy theo tính chất và hậu quả, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt rất nặng.

Do đó, cá nhân và doanh nghiệp cần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, đồng thời áp dụng các giải pháp xác thực hiện đại như chữ ký số để đảm bảo an toàn pháp lý trong các giao dịch.

Nguyệt Nga