Xác thực bằng khuôn mặt, vân tay ngày càng quen thuộc trong các giao dịch điện tử. Vì vậy, khi sinh trắc học được sử dụng cùng chữ ký số, không ít người đặt câu hỏi: Sinh trắc học có phải là chữ ký số không? Thực tế, đây là hai công nghệ khác nhau nhưng có thể kết hợp để tăng mức độ xác thực và an toàn khi thực hiện giao dịch trên môi trường điện tử.

1. Sinh trắc học có phải là chữ ký số không?

Không. Sinh trắc học không phải là chữ ký số. Đây là hai phương thức có bản chất và vai trò khác nhau trong quá trình xác thực, thực hiện giao dịch điện tử.

1.1. Sinh trắc học là gì?

Sinh trắc học (Biometrics) là công nghệ sử dụng những đặc điểm sinh học hoặc đặc điểm riêng của một cá nhân để nhận diện, xác minh danh tính. Một số dữ liệu sinh trắc học thường được sử dụng gồm:

• Khuôn mặt
• Vân tay
• Mống mắt
• Giọng nói
• Một số đặc điểm sinh học khác có khả năng nhận diện cá nhân.

Trong thực tế, người dùng có thể gặp xác thực sinh trắc học khi mở khóa điện thoại, đăng nhập ứng dụng hoặc xác nhận một số giao dịch trực tuyến.

1.2. Chữ ký số là gì?

Chữ ký số là một dạng chữ ký điện tử sử dụng thuật toán khóa không đối xứng. Việc ký số gắn với cặp khóa gồm khóa bí mật và khóa công khai, cùng chứng thư chữ ký số để xác thực thông tin của chủ thể ký.

Khác với việc nhận diện một người thông qua khuôn mặt hoặc vân tay, chữ ký số được sử dụng để ký trên thông điệp dữ liệu, qua đó có thể giúp xác định chủ thể ký và kiểm tra tính toàn vẹn của dữ liệu sau khi ký.

Chữ ký số hiện được sử dụng trong nhiều nghiệp vụ điện tử như kê khai thuế, bảo hiểm xã hội, hải quan, hóa đơn điện tử, hợp đồng điện tử và các giao dịch trực tuyến khác.

1.3. Sinh trắc học và chữ ký số khác nhau như thế nào?

Hiểu đơn giản: sinh trắc học giúp trả lời “người đang thực hiện thao tác có đúng là người cần xác thực hay không?”, còn chữ ký số thực hiện chức năng ký số trên dữ liệu điện tử.

2. Chữ ký số kết hợp sinh trắc học hoạt động như thế nào?

Chữ ký số và sinh trắc học có thể được kết hợp trong cùng một quy trình. Trong đó, sinh trắc học đóng vai trò xác thực danh tính hoặc người thực hiện trước khi hệ thống cho phép tiến hành thao tác ký số.

2.1. Vai trò của sinh trắc học trong quá trình ký số

Các đặc điểm như khuôn mặt, vân tay hay mống mắt gắn trực tiếp với từng cá nhân. Vì vậy, bổ sung sinh trắc học vào quy trình xác thực có thể giúp tăng khả năng xác định đúng người đang yêu cầu thực hiện giao dịch.

Điều này không có nghĩa khuôn mặt hoặc vân tay được biến thành chữ ký số. Sinh trắc học là một lớp xác thực trong quy trình; sau khi đáp ứng yêu cầu xác thực, thao tác ký số mới được thực hiện theo cơ chế của giải pháp chữ ký số.

2.2. Quy trình chữ ký số kết hợp xác thực sinh trắc học

Bước 1: Người dùng gửi yêu cầu ký

Người dùng lựa chọn tài liệu, hồ sơ hoặc giao dịch cần ký và thực hiện yêu cầu ký trên hệ thống.

Bước 2: Xác thực người thực hiện

Hệ thống yêu cầu người dùng thực hiện phương thức xác thực phù hợp. Nếu áp dụng sinh trắc học, người dùng có thể cần xác thực khuôn mặt, vân tay hoặc một đặc điểm sinh trắc học khác.

Bước 3: Kiểm tra kết quả xác thực

Hệ thống kiểm tra thông tin theo cơ chế xác thực được thiết lập để xác định người thực hiện có đáp ứng điều kiện thực hiện thao tác hay không.

Bước 4: Thực hiện ký số

Sau khi quá trình xác thực thành công, yêu cầu ký được xử lý bằng giải pháp chữ ký số tương ứng.

Bước 5: Hoàn tất giao dịch

Tài liệu hoặc thông điệp dữ liệu sau khi ký được gửi, lưu trữ hoặc tiếp tục xử lý theo quy trình nghiệp vụ.

3. Khi nào nên sử dụng chữ ký số kết hợp xác thực sinh trắc học?

Không phải mọi thao tác ký số đều bắt buộc phải sử dụng sinh trắc học. Việc lựa chọn phương thức xác thực cần căn cứ vào quy định áp dụng cho từng nghiệp vụ, mức độ rủi ro, yêu cầu bảo mật và giải pháp công nghệ đang sử dụng.

Mô hình chữ ký số kết hợp sinh trắc học có thể phù hợp với các hoạt động cần xác định rõ người thực hiện giao dịch, đặc biệt khi thao tác được thực hiện từ xa, chẳng hạn:

• Ký kết, xác nhận hợp đồng và giao dịch điện tử
• Phê duyệt hồ sơ, chứng từ trực tuyến
• Các giao dịch tài chính, ngân hàng có yêu cầu xác thực cao
• Quy trình nghiệp vụ nội bộ cần xác định đúng người có thẩm quyền
• Một số dịch vụ trực tuyến cần kết hợp định danh, xác thực và ký điện tử.

Giải pháp chữ ký số ECA

ECA là dịch vụ chữ ký số do Công ty phát triển công nghệ Thái Sơn cung cấp, hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân thực hiện ký số trong các giao dịch điện tử.

Chữ ký số ECA có thể được sử dụng trong nhiều nghiệp vụ như kê khai thuế điện tử, bảo hiểm xã hội điện tử, hải quan điện tử, hóa đơn điện tử, ký hợp đồng và các giao dịch điện tử khác theo nhu cầu của người sử dụng.

Trong bối cảnh các hoạt động trực tuyến ngày càng yêu cầu cao về xác thực danh tính và bảo mật, việc hiểu đúng vai trò của từng công nghệ sẽ giúp tổ chức, cá nhân lựa chọn phương thức phù hợp cho từng giao dịch.

Tóm lại, sinh trắc học không phải là chữ ký số. Sinh trắc học chủ yếu được sử dụng để nhận diện, xác thực người dùng, trong khi chữ ký số là một dạng chữ ký điện tử sử dụng công nghệ mật mã để thực hiện ký trên thông điệp dữ liệu. Hai công nghệ có thể được kết hợp trong một quy trình nhằm tăng cường khả năng xác thực người thực hiện và mức độ an toàn cho giao dịch điện tử.

Nguyệt Nga